نوشته: دکتر غلامرضا شعبانی بهار، نصراله عرفانی و امیر اشراقی

چاپ شده در فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش در علوم ورزشی شماره۲۰پاییز سال ۱۳۸۷

چکيده

پژوهش حاضر به منظور شناخت عوامل تاثيرگذار در کيفيت بخشی به درس تربيت بدنی در مدارس متوسطه از ديدگاه معلمان ورزش شهرستان قزوين در سال 1385 به انجام رسيده است. از بين كل معلمان تربيت بدنی مقطع تحصيلی متوسطه شهرستان قزوين 69 نفر (30 نفر مرد و 39 نفر زن) به شيوه نمونه‌گيری طبقه‌ای – تصادفی منظم انتخاب شدند. به منظور گرد‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که روايی صوری پرسشنامه با نظر اساتيد مورد تأييد قرار گرفت. همچنين طی مطالعه مقدماتی، پايايی پرسشنامه 79/0 به دست آمد. به منظور تجزيه و تحليل داده‌ها علاوه بر شاخص‌های آمار توصيفی از آزمون آماری خی‌دو، فريدمن، من‌ويتنی‌يو استفاده شد و تجزيه و تحليل داده‌ها با برنامه SPSS انجام گرفت. نتايج بيانگر آن است که از ديدگاه معلمان تربيت بدنی عوامل اهداف آموزشی، برنامه آموزشی، محتوای آموزشی، شيوه تدريس، تخصص معلمين ورزش، تجربه معلمين ورزش، نگرش و ارزشيابی در حد زياد و خيلی زياد بر کيفيت بخشی درس تربيت بدنی اثرگذار هستند. همچنين نتايج نشان داد که از ديدگاه معلمان تربيت بدنی مرد و زن عوامل مؤثر بر کيفيت بخشی درس تربيت بدنی  به ترتيب اولويت عبارتند از: 1- امکانات، 2- بودجه، 3- محتوای آموزشی، 4- نگرش، 5- برنامه آموزشی، 6- تخصص معلمين ورزش، 7- تجربه معلمين ورزش، 8- اهداف آموزشی، 9- شيوه تدريس و10- ارزشيابی. مقايسه ديدگاه معلمان تربيت بدنی مرد و زن نشان داد که در مؤلفه‌هاي برنامه آموزشی و شيوه تدريس تفاوت معنی‌داری با هم دارند. اما در خصوص ساير مؤلفه‌ها تفاوت معني‌داري مشاهده نشد. بنابراين با توجه به نتايج بدست آمده می‌توان گفت که عوامل مذكور نقش اساسی در کيفيت بخشی به درس تربيت بدنی ايفا می کنند.

    کليدواژه‌های فارسي: کيفيت بخشی، اهداف آموزشی، برنامه آموزشی، محتوای آموزشی، تدريس، ارزشيابی.

نوشته: سليشي زيلكه                                                                     

ترجمه : نصرالله عرفاني

چاپ شده در مجله تعلیم و تربیت استثنایی شماره ۷۹ سال ۱۳۸۷

چكيده

طي سالهاي اخير، ادبيات پژوهش در زمينه ناتواني هاي رياضيات (MD)، پيشرفت نسبي را نشان داده است. بنابراين ويژگيهاي كودكان با MD از چشم اندازهاي متفاوت مورد بررسي قرار گرفته است. هدف اين مقاله، مرور يكي از جنبه هاي اين ادبيات در حال پيشرفت، يعني عملكرد كودكان با MD در وقايع رياضي و مسائل كلامي است. مقاله در كنار اين هدف اوليه، برخي مباحث پيرامون MD را مورد آزمون قرار داده است. نتايج بيانگر آن است كه چون مباحث حل نشده اي درباره تعريف وجود دارد، لذا پژوهشگران تعاريف عملياتي متفاوتي را براي MD مورد استفاده قرار داده اند. با وجود اين تنوع، مطالعات در بيان اين كه عملكرد كودكان MD/RD هم در وقايع عددي و هم در مسايل كلامي، بطور معني داري بدتر از عملكرد كودكان NA هستند، نتايج همساني را نشان دادند. هر چند در مواقعي كه تفاوت هاي بين كودكان صرفاً MD و NA مورد ملاحظه قرار مي گرفت، نتايج تا اندازه اي ناهماهنگ بودند. در حالي كه بيشترين مطالعات به عملكرد بهتر براي كودكان NA سنديت داده اند، برخي از مطالعات نشان داده اند كه دو گروه مورد بحث، عملكرد قابل مقايسه اي هم در وقايع عددي و هم در مسايل كلامي، به ويژه هنگامي كه اين تكاليف پيچيده نبودند و يا محدوديت زماني نداشتند، دارند. تلويحات آن براي پژوهش هاي بعدي مورد بحث قرار گرفته اند.

چاپ شده در فصلنامه علمی- پژوهشی حرکت شماره۳۳ سال ۱۳۸۶

ارايه شده در همايش كشوري اختلال هاي رفتاري كودكان و نوجوانان

در سال 1902، استيل ويژگي هاي كودكاني را معرفي كرد كه امروزه تحت عنوان ADHD شناخته مي شوند. از آن هنگام تاكنون مفهوم سازي در خصوص ADHD بسيار متحول شده است و درحال حاضر متخصصين عقيده دارند كه مشكل در بازداري رفتاري مهمترين نشانه  ADHD است. DSM  كنوني سه نوع ADHD نوع بي توجهي غالب، نوع بيش فعالي- تكانشگري غالب، و نوع تركيبي را مشخص كرده است. مطالعات بيانگر آن است كه 3 تا 5% كودكان سنين مدرسه ADHD  دارند، در پسران بيشتر از دختران ديده مي شود، و نوع تركيبي از انواع ديگر شايع تر است. براي تشخيص ADHD، معاينه پزشكي، ‌مصاحبه باليني، و اجراي مقياس هاي درجه بندي معلم و والد توصيه شده است. در خصوص سبب شناسي ADHD عوامل عصب شناختي، انتقال دهنده‌هاي عصبي، و زمينه‌هاي ارثي مورد تاكيد قرار گرفته اند.

روش‌هاي آموزشي براي دانش آموزان ADHD را مي توان در پنج عنوان كلي طبقه بندي كرد: 1‌) كاهش محرك، 2) ساخت يافتگي، 3) ارزيابي عملكردي رفتاري، 4) خود تدبيري بر اساس وابستگي و 5) خود نظارتي توجه كه در برگيرنده خود ارزشيابي و خود ثبتي عملكرد است. به نظر باركلي اشكال در عملكردهاي اجرايي به ويژه نقص در رفتارهاي خودگردان حافظه كاري، گفتار دروني و خودتنظيمي هيجانات موجب مشكل در بازداري رفتاري مي شود كه به احساس اشتباه از آگاهي و مديريت زمان در كودكان ADHD مي‌انجامد. لذا استفاده از داروهاي محرك روان از قبيل ريتالين و آدرال كه موجب توانمندي عملكردهاي اجرايي مغز مي شود، توصيه مي‌گردد. البته تاثير دارو درماني، هنگامي اثر بخش تر است كه همراه با فنون مديريت رفتار بكار روند.

     واژه هاي كليدي: اختلال رفتاري، روشهاي آموزشي، بازداري رفتاري، ADHD.

ارايه شده در اولين همايش بين المللي علمي – ورزشي دانشگاه هاي جهان اسلام

هدف كلي اين تحقيق مقايسه و شناخت ارتباط بين چهار خصيصه شخصيتي آيزنك با ميزان پرخاشگري ورزشكاران مرد رشته هاي انفرادي و تيمي شهرستان همدان مي باشد. جامعه آماري را ورزشكاران مرد بيشتر از دو سال سابقه ورزشي رشته هاي مختلف انفرادي(بوكس، تكواندو، تنيس روي ميز، بدمينتون) و رشته هاي مختلف تيمي(فوتبال، بسكتبال، هندبال، واليبال) شهرستان همدان در سال 1385 تشكيل مي دهند كه پس از يك آزمون مقدماتي، نمونه آماري 288 نفر محاسبه شد.. ابزار تحقيق شامل پرسشنامه خصوصيات فردي، پرسشنامه شخصيتي آيزنك (EPI) و پرسشنامه پرخاشگري آيزنك (EAI) مي باشد.

در اين تحقيق از آمار توصيفي جهت توصيف داده ها ودر آمار استنباطي از روش هاي آماري MANOVA ،  t استودنت مستقل، و ضريب همبستگي پيرسون استفاده گرديد. يافته ها نشان داد كه بين ورشكاران رشته هاي انفرادي و تيمي از نظر خصيصه درون گرايي- برون گرايي تفاوت معني داري وجود دارد(05/<0 P). اما از نظر خصيصه باثباتي- بي ثباتي و خصيصه پرخاشگري تفاوت معني داري مشاهده نشد. در مورد ارتباط بين ويژگي هاي شخصيتي و ميزان پرخاشگري در بين ورزشكاران رشته هاي انفرادي و تيمي فقط بين خصيصه باثباتي- بي ثباتي و پرخاشگري رابطه معني دار مثبت ديده شد(0۱/<0 P). اما در بين ورزشكاران رشته هاي تيمي بين ويژگي هاي شخصيتي(درون گرايي- برون گرايي و باثباتي- بي ثباتي) و پرخاشگري ورزشكاران رابطه معني داري مشاهده شد(05/<0 P).

واژهاي كليدي: ويژگي هاي شخصيتي، درون گرايي- برون گرايي، باثباتي- بي ثباتي، پرخاشگري

ارائه شده در همايش آموزش و پرورش کيفی- سال1384

      واژه های كليدي: آموزش و پرورش, اثربخشي, كارآمدي, تأثيرگذاري

ارائه شده در همايش استان سالم- سال1381

اعتياد، تعلق يا تمايل غير طبيعي و مداومي است كه برخي از افراد نسبت به بعضي از مواد پيدا مي كنند. سازمان بهداشت جهاني اصطلاح "وابستگي دارويي" را به جاي اعتياد توصيه كرده است. عمده ترين ويژگي هاي اعتياد عبارتند از تحمل، وابستگي، تمايل و احتياج شديد، و ضرر و زيان به مصرف كننده و جامعه. DSM IV  اختلالات مربوط به مواد را در چهار زمينه وابستگي، سوء مصرف، مسموميت، و ترك مواد مطرح كرده و به طبقه بندي سيزده گانه از اختلالات مربوط به مواد پرداخته است. در مسير ابتلاء به اعتياد ، مراحل آشنايي و شروع، دو دلي و ترديد، و اعتياد را مي توان ذكر كرد. نشانه هاي مشخصي، اعتياد جوانان را هشدار مي دهند كه بايد از آنها آگاه بود. عمده ترين علل اعتياد را در عوامل دارويي، خانوادگي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي دسته بندي كرده اند. از ديدگاه جامعه شناسي، چهار نظريه ناهماهنگي سازمان اجتماعي، انحراف از هنجارها، برچسب اجتماعي، و ستيز ارزشها، توضيح دهنده سبب شناسي اعتياد است. براي درمان اعتياد، تشخيص و بازگيري معتاد از مواد مخدر، توانبخشي كوتاه مدت و بلند مدت ضروري است. در اين راستا لازم است اقدامات آموزش حرفه اي، روان درماني، مشاوره خانواده و مددكاري اجتماعي انجام گيرد.

واژ هاي كليدي: اعتياد، سبب شناسي، تشخيص، درمان، روان درماني

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پ‍ژوهشي فرهنگ كردستان سال هفتم- بهار 1386 شماره مسلسل 26

به منظور بررسي ميزان كاربست يافته هاي تحقيقاتي شوراي پژوهشي اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی كردستان، ابتدا با استفاده از كاربرگ پژوهشي، اطلاعات لازم در زمينه عنوان، مشخصات، چكيده و پيشنهادهاي كاربردي طرح هاي پژوهشي و پايان نامه هاي مورد حمايت، استخراج شد و با اظهار نظر مديران و كارشناسان ذيربط، ميزان كاربست يافته هاي پژوهشي تعيين گرديد. نتايج بيانگر آن است كه 66 درصد پيشنهادهاي كاربردي طرح هاي پژوهشي و نيز 80 درصد پيشنهادهاي كاربردي پايان نامه هاي مورد حمايت  كاربست داشته اند. شايان ذكر است كه اطلاعات كاربرگ های پژوهشي در قالب يك بانك اطلاعاتي رايانه اي تدوين و ارائه گرديد.

واژه هاي كليدي: ميزان كاربست، يافته هاي تحقيقاتي، طرح پژوهشي، پايان نامه،
شوراي پژوهشي

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پژوهشي فرهنگ كردستان سال ششم- زمستان 1383 شماره مسلسل 21

به منظور شناخت رفتارهاي ديني مردم كردستان، طي يك مطالعه زمينه يابي 508 خانواده با جمعيت 1331 نفر ( افراد 15 سال به بالا ) به شيوه دو مرحله اي انتخاب شدند و با مراجعه پرسشگران به افراد  گروه نمونه، پرسشنامه ها از طريق مصاحبه  تكميل و داده هاي به دست آمده در قالب جدول هاي توزيع فراواني و درصد و نيز با استفاده از شاخص هاي آمار توصيفي گزارش گرديد.

       نتايج نشان مي دهد كه بيشترين فعاليت ديني، عيادت از بيماران و رفتن به مجالس جشن و سرور مذهبي و كمترين فعاليت ديني شركت در مراسم اعتكاف و شركت در جلسه دعا است. يافته ها بيانگر آن است كه ميانگين تنوع فعاليت ديني در بين افراد 41 تا 64 ساله از ساير گروه هاي سني بيشتر است و با افزايش سن، ميزان فعاليت ديني نيز افزايش مي يابد. همچنين نتايج حاكي از آن است كه ميانگين فعاليت ديني براي مردان 17 و براي زنان 21 ساعت در هفته مي باشد. بر اساس ميزان تحصيلات، ميانگين فعاليت ديني افراد خيلي متفاوت نيست و با توجه به سطوح فعاليتي افراد، بيشترين فعاليت ديني مربوط به افراد داراي درآمد مي باشد و فعاليت افراد متاهل از افراد مجرد بيشتر است.

واژه هاي كليدي: رفتارهاي ديني، سن، جنس، تحصيلات، وضع فعاليت، وضع تاهل، مردم سنندج.

چاپ شده در فصلنامه خانواده پژوهي سال اول- شماره 1 بهار 1384

اين پژوهش به مقايسه گرايش ارزشي اولياء و جوانان خانواده هاي شهرستان سنندج در سال 1381 مي پردازد. نمونه مورد پژوهش با توجه به جنسيت، نسبت فاميلي، سن، و پايگاه اجتماعي- اقتصادي، از بين تمام خانواده هاي داراي جوانان 15 تا 25 سال شهرستان سنندج به شيوه نمونه گيري چند مرحله اي تصادفي، 1600 نفر( 800  نفر اولياء و 800 نفر جوان)، از 40 خوشه شهري، انتخاب شدند. با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، و سنجه دوازده ارزشي اينگلهارت، اطلاعات لازم گردآوري شد و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

نتايج بيانگر آن است كه گرايش ارزشي اولياء، مادي و گرايش ارزشي جوانان، فرامادي است. بين گرايش ارزشي اولياء و جوانان تفاوت معني داري وجود دارد. يافته ها بيانگر آن است كه جنسيت بر روي گرايش ارزشي، اثر اصلي و در ارتباط با گروه، اثر متقابل معني داري ندارد. اما نتايج مبين آن است كه بين گرايش ارزشي افراد گروه نمونه، با توجه به نسبت فاميلي آنها تفاوت معني داري وجود دارد.  همچنين نتايج نشان مي دهد كه بين گرايش ارزشي افراد گروه نمونه با توجه به سن آنها تفاوت معني داري وجود دارد. در ضمن نتايج حاكي از آن است كه پايگاه اجتماعي- اقتصادي بر روي گرايش ارزشي، اثر اصلي معني داري دارد. يعني گرايش ارزشي طبقات پايين و بالاي اجتماعي- اقتصادي مادي و گرايش ارزشي طبقه متوسط، فرامادي است.

واژه هاي كليدي: گرايش ارزشي، والدين، جوانان، پايگاه اجتماعي- اقتصادي، جنسيت، سن  

چاپ شده در فصلنامه پيك نور سال دوم- تابستان 1383 شماره 2

به منظور بررسي رابطه سبك رهبري و جو سازماني حاكم بر مراكز و واحدهاي منطقه 6 دانشگاه پيام نور، طي يك مطالعه زمينه‌يابي كليه روسا و 171 نفر از كاركنان كه به شيوه تصادفي ساده انتخاب شده بودند، پرسشنامه تعيين سبك رهبري لوتانز و پرسشنامه توصيف جو سازماني هالپين و كرافت را تكميل نمودند. داده‌ها استخراج شد و با استفاده از شاخص‌هاي آمار توصيفي و آزمون آماري مربع كاي، آزمون دقيق فيشر و ضريب في و با بكارگيري نرم افزار آماري SPSS در راستاي سوالات اساسي تحقيق تجزيه و تحليل شد. نـتايج نـشان دادند كـه هيچ يك از روسـا عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور نيستند. اكثر كاركنان (7/83%) مرد هستند و ميانگين سن آنان 32 سال است. از لحاظ ميزان تحصيلات، اكثر آنان ليسانس (8/35%) هستند و رشته تحصيلي غالب آنها (2/68%) علوم انساني است. از نظر وضعيت استخدام، اكثر كاركنان
 (7/43%) قراردادي هستند و تنها 21% آنان رسمي مي‌باشند و فقط 3/3% آنان عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور هستند. ميانگين سابقه خدمت كاركنان در پيام نور 5 سال است و نيز ميانگين سابقه مديريت روسا در پيام نور 2 سال مي‌باشد. همچنين نتايج بيانگر آن است كه سبك رهبري حاكم بر مراكز و واحدهاي منطقه 6 دانشگاه پيام نور سازمان‌گرايي (9/86%) است و جو سازماني حاكم بر مراكز و واحدهاي مورد مطالعه باز (1/79%) است. تجزيه و تحليل استنباطي يافته‌ها بيانگر آن است كه بين سبك رهبري و جو سازماني حاكم بر مراكز و واحدهاي منطقه 6 دانشگاه پيام نور رابطه معني‌داري وجود ندارد. به طوري كه در اكثر مراكز سبك رهبري سازمانگرا و جو سازماني باز حاكم است. در ضمن نتايج نشان دادند كه عوامل جنس، سن، ميزان و رشته تحصيلي، وضعيت استخدام و نوع خدمت، سابقه خدمت و مديريت در دانشگاه پيام نور، نقش اثر گذاري در ارتباط با سبك رهبري و جو سازماني حاكم بر مراكز و واحدهاي منطقه 6 دانشگاه پيام نور ندارند. در خاتمه ضمن اشاره به محدوديت‌هاي تحقيق، پيشنهادهاي پژوهشي و كاربردي ارائه گرديد.

واژه هاي كليدي: سبك رهبري، جو سازماني، انسانگرايي، سازمان‌گرايي، دانشگاه پيام نور

چاپ شده در فصلنامه تعليم وتربيت سال بيستم- شماره 2 تابستان 1383- شماره مسلسل78

پژوهش حاضر به بررسي رابطه گرايش هاي ارزشي دانش آموزان و اولياي مدارس دوره پيش دانشگاهي استان كردستان با تو جه به جنسيت، رشته تحصيلي، و پايگاه اجتماي- اقتصادي آنان پرداخته است. جامعه آماري اين پژوهش، كليه اولياي مدارس و دانش آموزان دوره پيش دانشگاهي كردستان در سال تحصيلي 81- 1380 هستند. كليه اولياي مدارس به شيوه سرشماري، و تعداد 734 نفر از دانش آموزان به روش طبقه اي- تصادفي منظم انتخاب شدند. همچنين با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، و سنجه دوازده ارزشي اينگلهارت، اطلاعات لازم گردآوري شد و با استفاده از شاخص هاي آمار توصيفي، و آزمون مجذور كا و ضريب في مورد تجزيه وتحليل قرار گرفت.

نتايج بيانگر آن است كه گرايش ارزشي بيشتر دانش آموزان، فرامادي و در مورد اولياي مدارس، مادي است؛ و بين گرايش ارزشي آنان رابطه معني داري وجود ندارد. همچنين، يافته هاي تحقيق بيانگر آن است كه عامل جنسيت در ارتباط بين گرايش ارزشي دانش آموزان و اولياي مدارس به صورت يك متغير تعديل كننده، عمل كرده است. نتايج حاكي از آن است كه گرايش ارزشي دانش آموزان همه رشته هاي تحصيلي فرامادي و گرايش ارزشي اولياي مدارس همه رشته هاي تحصيلي مادي است. در نهايت، يافته هاي پژوهش نشان دادند كه تنها در طبقه متوسط پايگاه اجتماعي- اقتصادي، بين گرايش ارزشي دانش آموزان و اولياي مدارس رابطه معني داري وجود دارد. در پايان، نتايج مورد بحث قرار گرفته و ضمن اشاره به محدوديت هاي تحقيق، پيشنهادهاي پژوهشي و كاربردي ارائه شده است.

واژه هاي كليدي: گرايش ارزشي، جنسيت، رشته تحصيلي، پايگاه اجتماي- اقتصادي، پيش دانشگاهي

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پژوهشي فرهنگ كردستان شماره 12 پاييز1381

به منظور بررسي ارتباط بين  اسنادهاي علّي با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پيش دانشگاهي استان كردستان، به روش نمونه گيري تصادفي 350 نفر (157 نفر دختر و 192 نفر پسر) انتخاب شدند و اسناد هاي آ نان با مقياس ابعاد علّي تجديد نظر شده (CDII) مورد سنجش قرار گرفت. در ضمن، ملاك پيشرفت تحصيلي دانش آموزان معدل درسي بود.

پس از گردآوري اطلاعات و تجزيه و تحليل آماري داده ها، نتايج نشان داد كه بين عملكرد تحصيلي دانش آموزان و اسناد شكست به عامل باثبات- بي ثبات، و اسناد موفقيت به عامل كنترل بيروني تفاوت معني داري و جود دارد. به علاوه مشخص شد كه بين عملكرد تحصيلي دانش آموزان دختر و پسر در شكست به عوامل كنترل شخصي و كنترل بيروني، و به طور كامل در اسناد شكست و موفقيت به عامل كنترل شخصي تفاوت معني داري مشاهده نشد. در خاتمه نتايج مورد بحث قرار گرفت و پيشنهادهايي ارائه شد.

واژه هاي كليدي: اسنادهاي علّي، پيشرفت تحصيلي، جنسيت، دانش آموزان پيش دانشگاهي، مقياس ابعاد علّي تجديد نظر شده  

چاپ شده در فصلنامه تعليم وتربيت سال هجدهم- شماره 3 پاييز 1381- شماره مسلسل71

مقاله حاضر به بررسي نظام ارزشي دانش آموزان دوره متوسطه و پيش دانشگاهي استان كردستان با توجه به جنسيت، سن، دوره، شاخه و رشته تحصيلي، معدل درسي، و پايگاه اجتماعي- اقتصادي آنان پرداخته است. جامعه آماري  اين  پژوهش، دانش آموزان دوره متوسطه و پيش دانشگاهي استان كردستان در سال تحصيلي 79- 1378 مي باشند كه 710 نفر از آنها به روش نمونه گيري چند مرحله اي تصادفي به عنوان گروه نمونه انتخاب شدند. اطلاعات لازم با استفاده از پرسشنامه مطالعه ارزش هاي آلپورت، گردآوري شد و با بكارگيري شاخص هاي آمار توصيفي و استفاده از ضريب همبستگي پيرسون، آزمون هاي آماري t و تحليل واريانس مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

نتايج بيانگر آن است كه سلسله مراتب نظام ارزشي دانش آموزان به ترتيب اولويت عبارت اند از: نظري، سياسي، اقتصادي، هنري، اجتماعي، و مذهبي. همچنين، در برخي از ارزش ها با توجه به جنسيت، سن، دوره، شاخه و رشته تحصيلي، معدل درسي، و پايگاه اجتماعي- اقتصادي دانش آموزان تفاوت معني داري وجود دارد كه مورد بحث قرار گرفت و ضمن اشاره به محدوديت هاي تحقيق، در زمينه هاي پژوهشي و كاربردي پيشنهادهايي ارائه گرديد.

واژه هاي كليدي: نظام ارزشي، جنسيت، سن، پايگاه اجتماعي- اقتصادي، دانش آموزان

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پژوهشي فرهنگ كردستان شماره 11 تابستان1381

امروزه موضوع توسعه از مباحث اساسي كشور است. اما براي دستيابي به توسعه پايدار، بايد به زيرساخت هاي فرهنگي آن پرداخت و توسعه فرهنگي را به عنوان بستر اصلي توسعه همه جانبه مورد توجه قرار داد. از سوي ديگر بايد عنايت داشت كه لازمه توسعه فرهنگي، توسعه نيروي انساني به همراه باروري انديشه و خردورزي است كه اين خود مستلزم ايجاد تحولات و اصلاحات جدي در عرصه آموزش و پرورش مي باشد. به اعتقاد پياﮋه مسأله كليدي نوسازي آموزش و پرورش، آماده سازي معلمان است. در اين راستا معلم آينده بايد در ارتباط با جامعه قرار گيرد و با فرهنگ عمومي آشنا شود. البته اين آشنايي نبايد جنبه صرف نظري داشته باشد، بلكه بايد بر آموزش هاي عملي تاكيد گردد تا بدين ترتيب او بتواند با تغيير نقش خود از "سخنران" به يك "آزمايشگر" فرايند آموزش- يادگيري را فعال سازد. علاوه بر آماده سازي معلمان، ارزشمند سازي هيأت آموزشي نيز لازمه اصلاحات در آموزش و پرورش است. شعار پياﮋه براي اين منظور، تحصيلات دانشگاهي كامل براي معلمان كليه سطوح آموزشي است. زيرا به نظر او آموزش و پرورش علاوه بر اينكه هنر است، يك علم نيز هست.

پياﮋه با گذشته نگري از نظر كمي، فراهم سازي امكان برخورداري آموزش براي همه؛ و از نظر كيفي، به آموزش هاي پيش دبستاني توجه دارد. همچنين با ديد آينده نگري، تاكيد بر تحول روش هاي آموزش و به كارگيري روش هاي فعال دارد. بنا بر همين تاكيد اعتقاد دارد آموزش و پرورش، وظيفه پروردن انسان هاي خلاق را عهده دار است. موضوع ديگري كه مورد توجه جدي پياﮋه قرار گرفته، مسأله تربيت بين المللي است. به نظر او آموزش و پرورش مي بايد تفاهم، اغماض و دوستي تمام ملل و گروه هاي نژادي يا مذهبي را مساعد سازد و فعاليت هاي ملل را در راه حفظ صلح همواركند.

واژه هاي كليدي: پياﮋه، اصلاحات، آموزش و پرورش، آماده سازي معلمان، تربيت بين المللي

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پ‍ژوهشي فرهنگ كردستان شماره 9 و10 زمستان 1380و بهار 1381

طرح پژوهشي بررسي فعاليت و مصرف كالاهاي فرهنگي خانوار با هدف دستيابي به اطلاعات كمي در عرصه فرهنگ، در سال 1378 در مرحله اول در 28 شهرستان مركز استان با جمعيتي حدود 20 ميليون نفر (يك سوم جمعيت كشور) با نمونه اي به حجم 14000 خانوار و جمعيتي حدود 65000  نفر افراد بالاي 6 سال بر اساس قانون سوم توسعه، از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اجراء شده است.

در اين طرح حدود 200 قلم اطلاعات مربوط به خانوار و 300 قلم اطلاعات مربوط به افراد جمع آوري شده است. تا كنون نتايج طرح در چهار مقوله اوقات فراغت، كتاب و كتاب خواني، روزنامه و مطالعه روزنامه، و فعاليت مذهبي منتشر گرديده است. در اين مقاله نتايج پژوهش حاضر با تاكيد بر يافته هاي شهرستان سنندج ارائه گرديده است.

واﮋه هاي كليدي: فعاليت و مصرف كالاهاي فرهنگي خانوار، اوقات فراغت، كتاب و كتاب خواني، مطالعه مطبوعات، فعاليت هاي مذهبي، سنندج

چاپ شده در فصلنامه تعليم وتربيت سال هفدهم- شماره 3 پاييز 1376- شماره مسلسل67

به منظور بررسي ميزان فرسودگي شغلي مشاوران مدارس نظام جديد آموزش متوسطه استان كردستان در سال تحصيلي 78- 1377 با عنايت به كوچكي جامعه آماري، كليه مشاوران كه تعداد آنان 145 نفر (82 نفر مرد و 63 نفر زن) است، به روش سرشماري طي يك مطالعه توصيفي با استفاده از پرسشنامه فرسودگي شغلي (كه ضريب پايايي آن در اين پژوهش به روش بازآزمايي 76/0 و با استفاده از فرمول آلفاي كرنباخ 80/0 محاسبه گرديد)، و پرسشنامه محقق ساخته مورد پژوهش قرار گرفتند. داده هاي لازم گردآوري شد و نتايج با استفاده از شاخص هاي آمار توصيفي و ضرايب همبستگي پيرسون و تائوي كندال ارائه گرديد.

نتايج پژوهش بيانگر آن است كه 1/22 درصد از مشاوران به دليل فرسودگي زياد در رنج اند. در ضمن، بين نوع نگرش مشاوران در باره اهميت كار مشاوره و ميزان فرسودگي شغلي آنان و همچنين بين نوع نگرش مشاوران در خصوص ميزان همكاري ساير كاركنان و ميزان فرسودگي شغلي آنان رابطه وجود دارد. به علاوه، معلوم شد كه بين سابقه خدمت و فرسودگي شغلي مشاوران ضريب همبستگي 07/0- وجود دارد، و پرداختن به خدمات مشاوره اي موجب بروز فسردگي شغلي مي شود. به علاوه، بين ساعات دوره هاي ضمن خدمت و ميزان فرسودگي ضريب همبستگي06/0- وجود دارد. اما رابطه آن با سابقه خدمت در مشاوره مثبت است، اگرچه شدت آن ضعيف مي باشد. در خاتمه نتايج مورد بحث قرار گرفته و پيشنهادهايي ارايه شده است.

واﮋه هاي كليدي: فرسودگي شغلي، مشاوره، وظايف شغلي، سابقه خدمت،  دوره ضمن خدمت

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پژوهشي فرهنگ كردستان سال دوم- پاييز 1380 شماره مسلسل7و8

در اين مقاله ضمن اشاره به شرح حال و آثار شيخ فريدالدين عطار، داستان منطق الطير او با ساير داستانهاي مشابه از جمله رساله الطير ابن سينا، رساله الطير محمد غزالي، عقل سرخ و القربه الغربيه سهروردي مقايسه شده است. آن گاه داستان عرفاني منطق الطير تشريح شده است. داستان بدين گونه شروع مي شود: سي مرغ كه هريك نماينده سي گروه وتيپ فكري و رفتاري انسانها هستند، براي نيل به سيمرغ كه نماد كمال است، اجتماع مي كنند. پيام آور اين حركت تكاملي هدهد است. او به هر يك از پرندگان پيشنهاد پرواز به سوي سيمرغ را مي كند و هر يك از آنان به نحوي عذر مي آورند و هدهد عذر آنها را پاسخ مي دهد تا بالاخره سي مرغ شروع به حركت به سوي سيمرغ مي كنند. آنان در طي طريق با مصائب و مشكلاتي رو به رو مي شوند تا در نهايت به بالاي كوه قاف مي رسند. در آنجا درمي يابند كه سيمرغي خارج از خود آنان وجود ندارد، بلكه اين ميل و فكر به كمال است كه در هر يك نهفته است. در خاتمه مقاله نيز واديهاي سلوك عرفاني در نزد عطار كه به ترتيب منازل هفت گانه عبارتند از طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحيد، حيرت، و فقر و فنا ، توضيح داده شده است.

وا‍ﮋه هاي كليدي: كمال، عطار، سيمرغ، منطق الطير، عرفان

چاپ شده در مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي كردستان شماره 3

سال 1379

مطالعات اخير بيانگر آن است كه دوره اي حساس بلافاصله بعد از زايمان براي شكل گيري دلبستگي وجود ندارد و جدايي اوليه نمي تواند به ارتباط مادر- شيرخوار به طور دايم آسيب برساند. در عين حال مادران و شيرخواران نياز به دلبستگي دارند تا شيرخوار بتواند از امنيت لازم براي رشد عاطفي و بدني برخوردار شود. اكثر مادران احساس مادرانه قوي در برقراري دلبستگي دارند. دلبستگي به پنج طريق اصلي رخ مي دهد. البته شكست در ايجاد دلبستگي احتمالاً دليلي براي شيوع كودكان سرخورده به شمار مي رود. در برخي موارد مادران در شكل گيري دلبستگي با شيرخواران خود مشكل دارند و نياز به كمك ويژه پرستار و كاركنان پزشكي هستند و بايد آنان را براي ايجاد دلبستگي ترغيب كرد.

واژه هاي كليدي: دلبستگي، مادر، شيرخوار، پرستاري، زايمان

چاپ شده در فصلنامه فرهنگي- پژوهشي فرهنگ كردستان شماره 1 زمستان 1378 – شماره مسلسل 1

پژوهش به عنوان فرايندي كه فراهم كننده اطلاعات علمي براي برنامه ريزي است، در دهه اخير مورد توجه برنامه ريزان توسعه، و از جمله در زمينه توسعه فرهنگي قرار گرفته است. چرا كه هر الگوي توسعه مي بايد مبتني بر داده هايي باشد كه به صورت واقعي، وضع موجود را نشان دهد، منابع و امكانات را مشخص نمايد، تا بتوان به اهداف مورد نظر دست يافت.

در دائره المعارف بريتانيكا در توضيح فرهنگ آورده شده است كه فرهنگ، نمونه كاملي از دانش، باورها، و رفتارهاي بشري است. بنا بر اين، فرهنگ تعريف شده است به زبان، تصورات، باورها، رسوم، ممنوعيت ها، نشانه ها، عرف ها، ابزار، فنون، كارهاي هنري، شعائر ديني، جشن ها و ديگر اجزاء مربوطه. پس فرهنگ، گستره بسيار وسيعي را در بر مي گيرد، و در نتيجه با مسائل بي شماري روبرو است. آنچه در مسئله شناسي فرهنگي لازم است مورد توجه قرار گيرد، روش شناخت مسائل فرهنگي است. واقعيت آن است كه در شناخت مسائل فرهنگي، معمولاً علائم و نشانه هاي مشكل مورد توجه و پژوهش قرار مي گيرد، و  لذا يافته هاي چنين تحقيقاتي نهايتاً فقط براي رفع علائم مشكلات فرهنگي كاربرد داشته و قابليت حل ريشه اي معضلات فرهنگي را ندارد. در حالي كه در مسئله شناسي فرهنگي ضمن مطالعه نشانه هاي مشكل، بايد به جستجوي ريشه و مولفه هاي اساسي مسائل پرداخت و در اين تفحص، همواره از طرح سوال متكي بر پندار و تصور پرهيز كرد و تفكر مبتني بر مسئله را حاكم ساخت و با نگرش مسئله يابي فرهنگي، اولويت هاي پژوهشي را تدوين كرد كه بدين منظور الگوي تفكر مبتني بر حل مسئله ديويي پيشنهاد مي گردد.

واﮋه هاي كليدي: فرهنگ، توسعه فرهنگي، برنامه ريزي فرهنگي، مسئله يابي، پژوهش فرهنگي

معرفي كتاب آموزش گام به گام مهارتهاي مطالعه

تاليف: نصرالله عرفانی

انشارات: فراگير هگمتانه

سال: 1385  

       از موضوعهايي كه از سالهاي 1970 به بعد در پژوهشهاي آموزشي مورد توجه قرار گرفته, اين است كه افراد با بهره گيري از چه شيوه هايي به فراگيري مطالب مي پردازند(هان ,1995). متخصصان آموزشي براين عقيده اند, افرادي كه به طور فعال و با علاقه در فرآيندهاي يادگيري خود شركت مي كنند, احتمال موفقيت و پيشرفت آنها بيشتر است. هنگامي كه افراد به طور فعال در فرآيندهاي يادگيري خود شركت مي جويند, احساس قدرت و اختيار در آنها افزايش مي يابد و پيشرفت شخصي و سطح خود _ جهت دهي آنها بيشتر مي شود(هارتمن, 1995). افراد همان گونه كه تفاوتهاي فردي زيادي دارند, شيوه هاي مطالعه آنان نيز متنوع و متفاوت است. مهارتهاي مطالعه, شيوه هايي است كه دانشجو براي مطالعه خود به كار مي گيرد. اين شيوه ها مي تواند ميزان يادگيري و بالتبع ميزان پيشرفت تحصيلي او را متأثر سازد.

       در اين كتاب, مهارتهاي اساسي مطالعه در پنج فصل دسته بندي و مورد بحث قرار گرفته است. در فصل ششم يافته هاي پژوهشي در زمينه مهارتـهاي مطالعه ارائه شده است و در فصل هفتم پرسشنامه مهارتهاي مطالعه معرفي گرديده است.

       فصل اول, مهارتهاي برنامه ريزي و مديريت زمان را آموزش مي دهد. براي بهبود مهارت برنامه ريزي و مديريت زمان, ابتدا مي بايد يك آزمون مديريت زمان اجرا نمود و با توجه به نتايج اين آزمون به برنامه ريزي ترمي, هفتگي, و روزانه پرداخت و اين  برنامه ريزي را ارزشيابي كرد .

       فصل دوم, مهارتهاي حافظه و تمركز را مورد بحث قرار مي دهد. مهارتهاي تمركز و حافظه را مي توان از طريق راهبردهاي سازماندهي, فرآيندهاي شناختي, زمان يادآوري, تحليل محيط مطالعه و ساختار دوره هاي مطالعاتي, اصلاح كرد.

       فصل سوم, مهارتهاي خواندن و درك مطلب را ارائه مي نمايد. مهارتهاي خواندن موجب ارتقاء سرعت خواندن مي شود و با استفاده از روش SQ3R  مي توان درك مطالب خواندني را افزايش داد.

       فصل چهارم, مهارتهاي يادداشت برداري و نوشتن را معرفي مي كند. مهارتهاي چگونگي يادداشت برداري در سر كلاس, مهارتهاي ويرايش يادداشتهاي سخنراني, و مهارتهاي يادداشت برداري به شيوه كرِنل و نحوه يادداشت برداري از رئوس مطالب و نيز فرآيند نگارش يك مقاله پژوهشي در اين فصل بحث شده اند.

       فصل پنجم, مهارتهاي آماده شدن براي امتحان و امتحان دادن را در برمي گيرد. مطالب اين فصل به شخص كمك مي كند تا بداند چه وقت و چگونه خود را براي امتحان آماده كند و همچنين به او كمك مي كند كه چگونه به سؤالات امتحاني پاسخ دهد و بر اضطراب امتحان خود غلبه نمايد.

       فصل ششم, يافته هاي پژوهشي در زمينه مهارتهاي مطالعه را ارائه مي كند. مهارتهاي مطالعه عرصه وسيعي از پژوهشها را به خود اختصاص داده است. عمده اين پژوهشها به بررسي اثر بخشي آموزش مهارتهاي مطالعه پرداخته اند. در تحقيقات ديگر رابطه مهارتهاي مطالعه با يادگيري و پيشرفت تحصيلي مورد بررسي قرار گرفته است. برخي از پژوهشها بر روي نقش جنسيت و سن در ارتباط با مهارتهاي مطالعه و فرآيند يادگيري و عملكرد تحصيلي تمركز نموده اند. پژوهشهاي ديگري به مطالعه ويژگيهاي فراگيران راهبردي پرداخته اند. تحقيقات بر روي فرآيندهاي شناختي و فراشناختي هم در اين عرصه مورد توجه محققان ديگري بوده است. موضوع مهارتهاي مطالعه در ايران نيز كانون توجه برخي پژوهشگران قرار گرفته و نتايج متفاوتي در بر داشته است.

       فصل هفتم, پرسشنامه سنجش مهارتهاي مطالعه را معرفي مي كند. در اين فصل ويژگيهاي اين پرسشنامه, روايي و پايايي آن و نيز يك نسخه از متن پرسشنامه مهارتهاي مطالعه و نيز عادتهاي مطالعه ارائه گرديده است.

       نگارش اين كتاب با هدف آموزش گام به گام مهارتهاي مطالعه به فراگيران انجام گرفته است و سعي شده است تا مطالب كتاب بصورت كاربردي پاسخگوي نياز دانشجويان باشد و مشاوران را در مشاوره تحصيلي ياري دهد. اميد است مرضي درگاه احديت و مورد استفاده علاقه مندان قرار گيرد.

      مطالعه اين كتاب به همه دانش آموزان دوره متوسطه، داوطلبان كنكور دانشگاه ها، دانشجويان رشته هاي مختلف به منظور بهبود مهارتهاي مطالعاتي خود توصيه مي شود. همچنين مطالعه اين كتاب به مشاورين مدارس و دانشگاه ها، براي راهنمايي و ارايه مشاوره به مراجعين؛ ونيز اولياء جهت نظارت بر شيوه مطالعه فرزندان خود پيشنهاد مي شود.

       علاقه مندان مي توانند اين كتاب را از انتشارات فراگير هگمتانه به نشاني زير تهيه فرمايند:

      همدان: خيابان شريعتي، نمايشگاه و فروشگاه دائمي انتشارات دانشگاه پيام نور

      تلفن مركز پخش: 2528462-0811